Zumrud Asadova Blog

  Emosiyalar: hisslərin dili, yoxsa sistemin “baq”ıdır? Heç düşünmüsünüzmü, niyə bəzən bir emosiyamız bütün günümüzü dəyişə bilir? Bir insanın bir sözü bizi həddindən artıq incidə bilər. Kiçik bir məsafə belə tərk edilmək qorxusu yarada bilər. Qarşımızdakı insan sadəcə susur, amma beynimiz artıq bütöv bir hekayə yazır: “Məndən soyuyub.” “Artıq məni istəmir.” “Yenə tək qalacağam.” Bəs burada həqiqətən nə baş verir? Emosiyalar — hisslərin dilidir Emosiyalar bizə nəyinsə baş verdiyini bildirən siqnallardır. Onlar bədənin və psixikanın sürətli kommunikasiya sistemidir. Amma maraqlı olan budur ki,  biz bu dili həmişə olduğu kimi oxumuruq. Çünki hər birimiz emosiyaları öz təcrübəmiz, inanclarımız, keçmişimiz və yaşadığımız yaralar vasitəsilə interpretasiya edirik. Yəni: Hiss → Emosiya → Interpretasiya → Reaksiya Məsələn,  qorxu . Emosiyanın özü sadəcə deyə bilər: “Burada mənim üçün vacib və ya təhlükəli bir şey var.” Amma keçmiş təcrübəmiz bu siqnalı belə tərcümə edə bilər: “Mə...

  — Bəlkə də kimisə daim xilas etmək öz ehtiyacını xatırlatmaqdır? — Bəs yaradıcılıq? O da ehtiyacdan başlayır. — Bəli. Amma onların niyyəti fərqlidir. Bəzən insan həqiqətən kömək etmək istədiyi üçün xilas etmir. O, başqasının ehtiyacında özünə aid bir şey eşitdiyi üçün xilas edir. Onun üçün lazım olmaq vacibdir. Kiminsə onsuz bacarmayacağını hiss etmək. Görülmək, dəyərləndirilmək, sevilmək. Və beləliklə, başqasının ağrısı onun öz dəyərini hiss edə bildiyi bir yerə çevrilir. O kömək edir. Dəstək olur. İzah edir. Sağaldır. Çətinlikdən çıxarır. Başqasının yükünü öz üzərinə götürür. Və tədricən heç kimin imzalamadığı daxili bir müqavilə yaranır: «Mən sənə lazım olacağam — sən də mənə lazım olacaqsan». Buna görə də insan şüuraltı olaraq yenidən-yenidən ətrafında kiminsə ona ehtiyac duyduğu vəziyyətlər tapa bilər. — Amma yaradıcılıq da ehtiyacdan doğur. Mahnı ağrıdan yarana bilər. Rəsm tənhalıqdan. Hekayə eşidilmək istəyindən. Bəzən biz məhz həyatımızda nəyinsə çatışmadığı üçün yaradırı...

 Bizə bəxş edilən ən dərin illüziyalardan biri bölünmə illüziyasıdır. Bizə ağlı və qəlbi, kişini və qadını, mənəviyyatı və bədəni, sevgini və azadlığı, “mən”i və “digərini” bir-birindən ayırmağı öyrədiblər. Hətta bəzilərimiz Allahı belə özümüzdən ayrı, uzaqda olan bir varlıq kimi qəbul etməyə öyrəşmişik. Zamanla bu düşüncə tərzi şüurumuzun bir hissəsinə çevrilib. Dünyanı da bu baxışla görməyə başlamışıq. Biz düşünürük ki, reallığımızı düşüncələrimiz yaradır. Amma əslində düşüncədən daha vacib olan onun hansı şüur vəziyyətindən yarandığıdır. Əgər düşüncələrimizin altında “mən və başqası”, “mənimki və sənininki”, “güclü və zəif” kimi bölünmə varsa, ən gözəl fikirlərimiz belə bu bölünməyə xidmət edə bilər. Sevgi təhlükəsizlik axtarışına çevrilir. Azadlıq yaxınlaşmamaq üçün bəhanəyə çevrilir. Mənəviyyat isə yaşamaqdan qorxduğumuz şeylərdən uzaqlaşmaq üsuluna çevrilir. Güc isə hər şeyə dözmək və hər şeyi nəzarətdə saxlamaq ehtiyacına çevrilir. Şüuraltımız fərqi çox vaxt təhlükə kimi qəb...