insanın ruhunun ən dərin qatında "ruh qığılcımı"

  Ekxart (Meister Eckhart, əsl adı Eckhart von Hochheim; təxm. 1260–1328) — XIII–XIV əsrlərdə yaşamış alman ilahiyyatçısı, filosofu, dominikan rahibi və Qərb xristian mistisizminin ən görkəmli nümayəndələrindən biridir.

"Meyster" (Usta/Müəllim) titulunu Paris Universitetində ilahiyyat üzrə magistr dərəcəsi aldıqdan sonra qazanıb.

Əsas Fəlsəfi və Mənəvi İdeyaları

 * İlahiliklə Bütövləşmə (Unio Mystica): Ekxart hesab edirdi ki, insanın ruhunun ən dərin qatında ("ruh qığılcımı") Tanrı ilə birbaşa əlaqə var. İnsan xarici ayinlərə və ya vasitəçilərə ehtiyac duymadan öz daxilində Tanrını təcrübə edə bilər.

 * Tərketmə və Azad Olma (Gelassenheit): Onun təliminin mərkəzində "özünü, arzuları, eqonu və hətta Tanrı haqqında olan qəlibləşmiş anlayışları tərk etmək" durur. İnsan ruhunu bütün şəxsi istəklərdən boşaltdıqda, orada İlahi mövcudluq doğulur.

 * Tanrı və İlahilik Fərqi: O, formal kilsə anlayışındakı "Tanrı" (təsəvvür edilən, sifətləndirilən) ilə mütləq, dərkolunmaz və heç bir tərifə sığmayan "Varlığın Mənbəyi" (İlahilik) arasında fərq qoyurdu.

İrsi və Təsiri

 * Dil və Ədəbiyyat: Ekxart mühazirə və vəzlərini yalnız latın dilində deyil, həm də alman dilində (Orta Yüksək Alman dili) yazırdı. Bu, alman fəlsəfə və ilahiyyat dilinin formalaşmasına böyük töhfə verdi.

 * Kilsə tərəfindən Təqib: Onun radikal və mistik baxışları Katolik Kilsəsində narahatlıq yaratdı. Ömrünün sonlarında inkvizisiya tərəfindən bidətçilikdə (eretiklikdə) ittiham olundu və vəfatından sonra bəzi fikirləri rəsmən pisləndi.

 * Müasir Fəlsəfə və Şərq Mütərəqqi Düşüncəsi: Ekxartın təlimi Georq Vilhelm Fridrix Hegel, Martin Haydegger və Artur Şopenhauer kimi filosoflara dərin təsir göstərib. Həmçinin onun ideyaları Şərq fəlsəfəsi — xüsusən Sufizm (Vəhdət əl-Vücud anlayışı) və Zen Budduzmi ilə təəccüblü dərəcədə böyük oxşarlıqlar təşkil edir. Müasir psixologiyada və şüurluluq (mindfulness) praktikasında da onun fikirlərinə tez-tez müraciət olunur.